dam20

تشخیص، پیشگیری و درمان سندرم کبدچرب در گاوهای شیری

تشخیص

کتونوریا بالینی در طول هفته اول زایمان با افسردگی و یا دیگر بیماری های قبل از زایمان با کاهش مرگ همراه است که باید دلیل احتمالی قابل ملاحظه ای از کبد چرب در نظر گرفته شود.برای یک تشخیص نهایی،آنالیز نمونه بافتی کبد برای تری گلیسرید یا چربی قابل اطمینان ترین روش برای هریک از مشکلات فردی یا گله ای می باشد.روش های مختلف کمی برای ارزیابی مقدار چربی کبد پیشنهاد شده است.                                                  ۱

طبقه بندی دقیق کبدچرب برای تشخیص احتمالی علائم بدنی بالینی لازم است.همچنان که کبدچرب خفیف در همه ی گاوها در اوایل شیردهی عادی است.در گله ای که تولیدات  ابتدا زیاد و سپس کم می شود کبدچرب ملایم بروز می دهدکه نباید به عنوان مشکلات سلامتی بالینی با اهمیت تلقی شود.جابه جایی زیاد چربی و کاهش وزن برای تولید غلظت های بالای NEFA خون و ساختن سریع تری گلیسرید کبدی که با کبدچرب مرتبط است ضروری است که معمولاً شامل گاوهای چاق می باشد.به هر حال، اگر کاهش وزن سریع باشد ممکن است اثرات بالینی با کبدچرب وجود داشته باشد. نرخ های بالای بیماری متابولیکی اوایل شیردهی مانند کتوز،جفت ماندگی ونرخ بالای مرگ و میروحذف که بیشتر در گاوهای خشک چاق و گاوهای لاغر اوایل شیردهی بروز می دهد دلیل محکمی بر وجود مشکل کبدچرب یک گله می باشد. بافت برداری از کبد و یا یافته های کالبد گشایی باید برای بررسی تشخیص احتمالی کبدچرب انجام پذیرد.

درمان

عامل مولد چربی زا مثل فسفولیپیدها و تعدادی از آمینو اسیدها  در درمان کبدچرب گاوی ثابت نشده است.این فاکتورها برای افزایش تولید لیپوپروتئین ضروری است اما تراوش و ترکیب لیپوپروتئین در گاو ذاتاً پایین است . میزان احتمالی آن  افزایش قابل ملاحظه ای نمی تواند داشته باشد.توجه زیاد به پروتئین وآمینواسید در تغذیه گاوهایی که مشکل کبدچرب دارند ضروری است.اما نمی توان انتظار داشت که تأثیر درمانی ویژه ای داشته باشد.

تلاش های درمانی باید روی کاهش زیاد جابه جایی NEFAمتمرکز شود مشروط بر این که منبعی از گلوکز و انرژی نمی تواند عملکرد کبد را بهبود دهد.تجویز روزانهmL500 از محلول دکستروز %۵۰ وریدی با ۲۰۰واحد انسولین همراه است که در هر ۴۸ ساعت ۱یا ۲ بار داده می شود می تواند درمان موثر و کاربردی باشد.در گله هایی که مشکلاتی بالینی با کبد چرب تجربه می کنندقبل از این که تجمع (ذخیره)تری گلیسرید کبدی زیاد شودو عملکرد کبد دچار ریسک تغییر ناپذیری شودمهم است که درمان زودتر شروع شود به این دلیل که تجمع تری گلیسرید کبدی  خیلی سریع می تواند اتفاق بیفتد.برای آگاهی از وجود اجسام کتونی ادرار گله هایی که دارای گاوهای خشک چاق می باشند یک هفته قبل از زایمان باید مورد بررسی قرار گیردکه اگر کتونوریا اتفاق بیفتد گلوکز درمانی باید آغاز شود.درمان گلوکز ممکن است برای ۷ تا ۱۰ روز موردنیاز باشد تجربیات نشان می دهدکه درمان مداوم تضمین کننده نسل است اگرچه بازگشت به عملکرد بالا اغلب اتفاق نمی افتد.گلیکول پروپلین که به عنوان یک پیش ماده گلوکزی از طریق دهان تجویز می شود احتمالاً به اندازه گلوکز تزریقی اثربخش نیست. از نظر بالینی عقیده بر این است که تجویز تزریقی گلوکز باارزش تراز تجویز دهانی گلیکول پروپلین می باشد احتمالاً به این دلیل باشد که متابولیسم گلیکول پروپلین برای انتقال  به یک کبد سالم به گلوکز بستگی دارد اگر تجویز گلیکول پروپلین دراوایل ۱۰ تا۱۲ روز در دوره بالینی تجمع تری گلیسرید و کتونوریا شروع شود ممکن است موفقیت آمیز باشد.

تغذیه اجباری گاوهای افسرده و بی اشتها که مشکل کبدچرب بالینی دارند یک درمان فرعی مفید و مهم است. تجویز غذای کاملاً آبکی  از طریق یک مجرای معدی بزرگ منفذ در موارد بحرانی درمان مفید است.تعدادی از دامپزشکان پیشنهاد داده اند که یک کانولا شکمبه برای تغذیه روده ای گاوهای با کبدچرب ایجاد شود.تمام این درمان ها برای فراهم کردن انرژی و گلوکز به منظور تولید جریان انسولین درونی یا برونی و کاهش جابه جایی NEFAطراحی شده است. با این رویکرد ما در نگهداری گاوهای پرخطر موفق بوده ایم اما در بسیاری مواقع میزان سود بدست آمده ناامیدکننده بوده است بنابراین پیشگیری یک رویکرد اقتصادی خیلی خوبی است. به نظر می رسد تزریق گلوکاگون به عنوان یک درمان ممکن است پشتیبانی شود اما تا به امروز همچنان اثبات نشده است.   

پیشگیری

ازچاقی باید در گاوهای خشک جلوگیری شود.بیشترین گاوهای خشک چاق در طی دوره خشکی چاق نمی شوند اما ترجیحاً در طی شیردهی چاق می شوند. این حقیقت ویژه ای با توسعه دوران شیردهی برای گاوها است در گله های با مشکلات تولیدمثلی،توجه ویژه ای برای یافتن شرایط بدنی گاوهای شیردهی لازم است. گاوهای خشک باید با یک جیره نگهداری وزن تغذیه شوند نه کاهش وزن.دلیل کاهش وزن در بارداری دیررس با جابه جایی بیش از اندازهNEFA و در طی کبد چرب دوره خشکی می تواند باشد.

 امتیاز شرایط بدنی گله می تواند یک ابزار مفیدی برای دوری از مشکلات کبدچرب باشد.گاوهای خشک و گاوهای ۳تا۴هفته ی بعد از زایمان می توانند برطبق شرایط بدنی شان امتیازبندی شوند.اگر شرایط مابین اختلاف این دو گروه ها ۱یا بیشترباشد به دلیل جابه جایی بیش اندازه چربی اتفاق می افتدزیرا که جابه جایی NEFAو تجمع تری گلیسرید کبدی با ماده خشک رابطه دقیقی دارد.اصلاح کردن DMI اواخر ۲ تا ۳ هفته قبل و اوایل ۲تا ۳ هفته بعد گوساله زایی باید اهمیت ویژه ای داشته باشدکه می تواندبا فرمولاسیون و ارائه یک جیره غذایی تغییرحالت یافته برای گاوها به بهترین نحو انجام شده باشد. این جیره غذایی باید حاوی فیبر قابل هضم کافی،کربوهیدرات و پروتئین برای انطباق پذیری شکمبه بدون القلا کردن اسیدوز باشد.تراکم انرژی باید بین جیره غذایی گاوهای خشک و جیره غذایی گاوهای اوج شیردهی تعادل ایجاد کند.

محقیقین کانادایی اخیر با استفاده از یونوفرها همچون افزودنی های دهانی تعدادی قرارداد برای بارداری دیررس و شیردهی زودرس گاو پیشنهاد می کنند. گاوهای شیری با یک شرایط بدنی (BCS) از ۴ تا بالای ۶  امتیازبندی می شوندکه جیره غذایی آنها ۳ هفته قبل از زایمان شروع می شود. هریک روزانه در تغذیه به دلیل کاهش غلظت NEFAمایع خون و یک تنزل مشابه در وقوع کتوز و بهبود تولید شیر نتیجه می دهند که در گاوهای لاغر مشاهده نشده است.استفاده از یونوفرها برای استفاده در جیره غذایی گاوهای شیری مسن در ایالات متحده تصویب نشده است و نمی توانند مورد استفاده قرار گیرند. به هر حال این موارد تعدادی قرارداد برای استفاده آینده حفظ می کنند.

فراهم کردن محیطی بدون استرس برای گاوهای قبل از زایمان نیز ممکن است مهم باشد.عمده فشارهای هورمونی جابه جایی NEFAدرایجاد کبد چرب مشارکت دارند. جدا کردن مکان گوساله زایی خیلی مفید   است. با تمیز کردن و طراحی کردن مدرن  آخورها که اهمیت ویژه ای دارد آسایش فراهم کنید.به بهبود محیط برای گاو در طی دوره انتقال تلاش کنید که باید در کنترل کبدچرب خیلی مفید باشد.

 دزهای دارویی نیاسین یا اسید نیکوتین جابه جایی NEFAبافت چربی را کاهش می دهدکه۶ تا ۱۲ گرم در روز دهانی تجویزمی شود که اهمیت آن در درمان تجربی کتوز ثابت شده است.شواهد غیر تحقیقاتی کمی تصدیق می کند که برای درمان یا عامل پیشگیری برای کبدچرب استفاده می شود .محصولات مخمری یا دیگر پروبیوتیک ها می تواند افزایش مهمی در بهبود DMI جیره غذایی داشته باشد و برای جلوگیری بیش از حد جابه جایی NEFAکمک کند.کبدچرب،هردو بالینی و تحت بالینی یک عارضه شدید جابه جایی NEFAبافت چربی می باشد. تلاش های پیشگیری و درمان باید روی به حداقل رساندن کاهشDMI ، افزایش جابه جاییNEFA وتجمع تری گلیسرید کبدی که به طور معمول در طی دوره قبل از بارداری اتفاق می افتد متمرکز شود.

 

 عوامل مؤثر در بروز سندروم کبد چرب

الف) نقش ریسک فاکتورهای تغذیه­ای در کبد چرب

ریسک فاکتورهای تغذیه­ای وابسته به افزایش لیپولیز در بافت چربی یا مواد غذایی ویژه ، هورمونها و توکسین­ها می­باشد که سبب ایجاد تغییراتی در متابولیسم کبدی می­گردد. لیپولیز چربی بافت­ها در طول فعالیت­های متابولیکی و تغییرات ایمونولوژیکی بیشتر افزایش می­یابد. در گاوهای چاق در دوره قبل از زایمان بالانس منفی انرژی و کاهش خوردن غذا می­تواند به وسیله افزایش تجمع توده چربی و افزایش حساسیت چربی­ها به گلوکوکورتیکوئیدها و کاهش حساسیت بتاهیدروکسی بوتیرات اسید ، گلوکز و انسولین توضیح داده شود. مطالعه تغییرات جیره غذایی و افزایش غلظت جیره غذایی خطر ابتلا به اسیدوز شکمبه و آندوتوکسمی باکتریایی را افزایش می­دهد.

همه اینها در اتیولوژی کبد چرب مؤثرند. جیره غذایی حاوی پروتئین بالاخره ابتلا به کبد چرب را افزایش می­دهند که می­تواند به وسیله بالانس منفی انرژی یا افزایش غلظت آمونیم در خون ایجاد گردد. چون غلظت بالای آن سمی است  محدودیت غذایی تقریباً ۳۰ تا ۵۰ درصد و خوردن آن به مدت ۴ الی ۶ روز قبل از زایمان می­تواند باعث کبد چرب شوند. عوامل مؤثر در ایجاد کبد چرب شامل محدود کردن جیره غذایی است که گاوها برخلاف میل باطنی دچار بالانس منفی انرژی شدید می­گردند که اغلب بعد از گوساله زایی بیشتر اتفاق می­افتد خوردن فقط کاه به مدت ۵ روز نمره بدنی (Bcs) را در گاوهای چاق در اواخر آبستنی کاهش و در نهایت منجر به ایجاد کبد چرب و سقط و افزایش میزان مرگ و میر می­گردد. هورمونها و توکسینها در تغییر متابولیسم کبدی مؤثر بوده و به دنبال افزایش ایجاد کبد چرب ۱ و ۳ بوتانیدول همراه با محدودیت غذایی مورد استفاده قرار می­گیرد که به صورت تجربی سبب کاهش کبد چرب و کتوزیس در گاوها می­گردد، چرا که ۱ و ۳ بوتانیدول باعث افزایش غلظت بتاهیدروکسی بوتیریک اسید در پلاسما می­گردد.

ب) ریسک فاکتورهای مدیریتی برای کبد چرب

فاکتورهای مدیریتی در ارتباط با تغذیه و سلامتی حیوان هستند و همچنین می­توانند تحت تأثیر رخداد کبد چرب قرار گیرند، غذاهائی با کیفیت مناسب ، کم بودن فضا و یا فقدان حرکت برای گاوها قبل از زایمان ، شرایط بهداشتی نامناسب ، افزایش درجه حرارت محیط ، افزایش رطوبت و سیستم تهویه نامناسب را می­توان نام برد. همه فاکتورهای این چنینی می­توانند سبب آزاد شدن کاتاکول آمین­ها شوند که در نهایت باعث آزادشدن اسیدهای چرب غیر اشباع ، کاهش تغذیه ، افزایش خطر ابتلا به عفونت­ها می­گردد. بیماریها ، به ویژه جابه­جایی وشیردان، اختلالات حرکتی ، ورم پستان توکسیک، متریت ، تب شیر و جفت ماندگی تغذیه را کاهش و احتیاجات تغذیه­ای را افزایش می­دهد و سبب ایجاد واکنش­های التهابی شده و در نهایت لیپولیز را در بافت چربی افزایش می­دهد.

ج) ریسک فاکتورهای ژنتیکی برای کبد چرب

فاکتورهای ژنتیکی می­توانند احتمال کبد چرب را افزایش بدهند که شامل موتاسیون است که میزان تغذیه را تحت تأثیر قرار می­دهد و متابولیسم لیپیدها در بافت چربی و ترشح آنها در کبد را تحت تأثیر قرار می­دهد مخصوصاً جهش هالیپوژنوزیس در کبد ، لیپولیز در بافت چربی را افزایش می­دهد و بتا اکسیداسیون را کاهش و جمع شدن و ترشح لیپیدها را در کبد کاهش می­دهد در نتیجه وجود کبد چرب متحمل خواهد بود. توسعه تست های فیزیولوژیکی نشان می­دهد که بیشتر گاوها در معرض کبد چرب قرار دارند و به تشخیص اساس ژنتیکی کبد چرب که وابسته به تولید شیر است، کمک می­کند، راههای مشابه که برای تشخیص اساس ژنتیکی استفاده می­گردد، آزمایش عملکردهای ایمنی بدن است ( TEMPE MAN  در سال ۲۰۰۲ ).

پیشگیری از کبد چرب

شیوه­های مدیریتی عمومی چندگانه می­تواند به پیشگیری از کبد چرب کمک کند. تغذیه گاوها با جیره غذایی بالانس شده، درمان گاوهای مبتلا  به اختلالات متابولیکی و عفونی در دوره قبل زایمانی ، تمیز بودن جایگاه و تهویه مناسب همراه با هوای تازه، فعالیت و فضای کافی برای راه­ها و تغذیه علوفه با کیفیت بالا و استفاده از موننسین و پیش سازه­های گلوکز و نمک های پیروپیونات در جیره غذایی می­تواند مؤثر واقع شوند.

درمان کبد چرب

درمان کبد چرب وابسته به گسترش نفوذ لیپیدها و اتیولوژی می­باشد که مهمترین دلیل نقص در خنثی کردن چربی ها است که سبب نفوذ اولیه چربی­ها می­گردد. تشخیص کبد چرب ملایم و متوسط مشکل است، زیرا گاوهای مبتلا تفاوتی با کبد نرمال در تولید شیر و ماده خشک مصرفی ندارند و فقط مسیر رایج تشخیص به وسیله بیوپسی از کبد می­باشد که شامل جراحی (MINOR) از طریق نفوذ از حفره بدنی می­باشد.

روش­های مدیریتی که در پیشگیری از کبد چرب ذکر شد، در درمان کبد چرب متوسط مؤثرند. همچنین کبد چرب شدید به صورت غیر آنسفالوپاتی در این حالت به وسیله کاهش تغذیه و افزایش غلظت کتون بادیها در ادرار مشخص می­گردد و نیز اغلب کبد چرب شدید از نوع آنسفالوپاتی است که در مجموع به وسیله کاهش هوشیاری ، عدم تعادل، حالت خواب آلودگی و کما مشخص می­گردد، که در گاوها هرگز رسیدن به سلامتی کامل و قابلیت تولید وجود نخواهد داشت، حتی اگر دام ها سرانجام آبستن شوند به دنبال شیرواری کبد چرب را نشان می­دهند. لذا بسیاری از دامپزشکان توصیه می­کنند که گاوهای مبتلا به کبد چرب شدید سریعاً جمع آوری شوند و درمان گاوهای مبتلا یک درمان طولانی است و تشخیص گاوها نادر است ، زیرا به جراحی (MINOR) و بیوپسی از کبد احتیاج دارد (HIPPEN   در سال ۱۹۹۹(.

هایمن در سال ۱۹۹۹ تزریق مداوم داخل وریدی گلوکزبرای ۱۴ روز را نشان داد که در این صورت درمان کبد چرب شدید با موفقیت صورت گرفت ولی در هر حال استفاده از آن در سطح گله مشکل می­باشد. در واقع هدف از درمان این سندرم کاهش میزان انباشتگی چربی در دستگاه های گوناگون به ویژه در کبد و افزایش رسانش تری آسیل گلیسرول از کبد به خون یا افزایش اکسیداسیون اسیدهای چرب آزاد به وسیله ماهیچه ها و دیگر دستگاه ها است . کاهش رسانش تری اسیل گلیسرول از کبد ناشی از کاهش جابجایی ترکیب های لیپوپروتئین ها (آپوپروتئین، کلسترول، فسفولیپید) از کبد می­باشد.

جهت درمان از اسیدهای آمینه تزریقی که توسط سنتز کبد به پروتئین سرم و ترکیب­های گلوکز زا و گلوکونئوژنز تبدیل می­شوند ، می­توان استفاده کرد . برای این منظور می­توان به مقدار یک میلی لیتر در هر کیلوگرم وزن زنده دام به همراه تزریق گلوکز برای درمان در مراحل اولیه استفاده کرد.

حرکت گسترده اسیدهای چرب آزاد از بافت چربی را می­توان با تزریق ۵۰ میلی لیتر دکستروز (۵۰ در صد ) یا گلوکز (۱۵۰ تا ۲۰۰ گرم محلول ۴۰ درصد)، روزانه دوبار برای چند روز کاهش داد. در برخی گاوان درمان کتوزنیز دربهبودی دخیل بوده است . همچنین تزریق استروئیدها باعث تحریک سوخت و ساز میانجی های تولید کننده انرژی و افزایش اشتها می­گردد. پس از تزریق گلوکز می­توان کمی انسولین به عنوان تحریک کننده حرکت های شکمبه، پیشگیری از لیپولیز و تحریک رسانش گلوکز به سلولهای بافت چربی و ماهیچه­ای استفاده کرد و در نهایت در صورت نشانه های بالینی پیشرفته ، دیگر درمان سودمند نخواهد بود.

آسیاب چکشی و تیغه ای
دستگاه یونجه خرد کن
http://bazaredam.ir/?p=2379
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.