21

روش های پرورش شتر در ایران

درشرایط کنونی با توجه به گسترش وسایل مدرن آمد و شد ،نقش شتر به عنوان وسیله ترابری کمابیش از بین رفته و اکنون نگهداری این دام تنها برای بهره برداری از فراورده های آن مورد توجه می باشد.بنابراین با توجه به نقش تازه ای که این حیوان در اقتصاد کشاورزی کشور پیداکرده است و نیز مجموعه فراسنجه های دیگر همچون ویژگی های فیزیولوژیک و عادات چرایی و زیستی،موجب گردیده است که روش های ویژه ای نیز در مورد نگهداری و پرورش آن استفاده شود.روش های کنونی پرورش شتر در ایران این گونه هستند:

۱-پرورش گله های مادری :

این روش شتر داری که در بیشتر روستاهای پیرامون کویربه ویژه در نوار میان خطوط همباران (۱۰۰-۵۰میلیمتر)وجود دارد؛بدین صورت است که هر خانوار روستایی شماری (از پنج تا ۱۵۰-۱۰۰نفر)نگهداری می کنند.این شتران به وسیله داغ ویژه ای که آشکار کننده مالکیت دارنده دام است،نشانه گذاری و سپس در کویر رها شده و بصورت طبیعی و حتی بدون چوپان در کویر زندگی می کنند و به تغذیه و تولید مثل می پردازند.تنها سالیانه یک بار در میانه اردیبهشت ماه،همه شتر داران روستا بسیج شده و طی یک کاوش دسته جمعی در کویر به جستجوی آب که به همین منظور آماده و دیوار کشی گردیده اند،گردآوری نموده و پس از بدست آوردن کرک و مو و انجام برخی از کارهای بهداشتی مانند سمپاشی برای مبارزه با کنه ها و آفات پوستی و درمان بیماری ها ،زدن داغ بر دام های تازه و جدانمودن و فروش دامهای کشتاری ،سایر شتران را دوباره در کویر رها می سازند.در این زمان از سال که به دلیل گرمی هوا و آغاز تابستان ،میزان آب آشامیدنی در دل کویر به کمترین میزان خودرسیده و مسیل ها و چشمه سارهای فصلی کویر نیز خشک می شوند.شترها نیز به دل کویر برگشته و در پیرامون روستاهای کویری که دارای میزان مشخصی پس چرهای کشاورزی و آب آشامیدنی می باشند به چرا می پردازند.این روش نگهداری گله های مادری شتر ها که کمابیش تنها روش رایج در پیرامون کویرها می باشد،دارای برتری ها و ایرادهایی است که مهترین برتری آن بیشترین استفاده از منابع علوفه کویری با کمترین هزینه می باشد.از ایرادهای آن یورش شترهای آزاد به کشتزارهای پیرامون کویر در بهار و تابستان و ایجاد درگیری میان شترداران و کشاورزان می باشد.از سویی دیگر یورش حیوانات وحشی و دزدها به گله های بدون نگهبان در کویر و نیز مرگ و میر ناشی از بیمماری ها ،آسیب ها و خسارات سنگینی به شترداران وارد می سازد.بر خلاف آن چه که به نظر می رسد،در صورتی که شترها به عمد مورد آزار قرار نگیرند،بطور طبیعی در کویر گم نخواهند شد.زیرا تجربه نشان داده است که به دلیل وجود یک گستره خشک و بدون پوشش گیاهی در مرکز کویر ،شترها توانایی گذر از پهنای کویر را نداشته و تنها در درون نوار اکولوژیک نامبرده(در نواری به پهنای ۱۰۰-۵۰)کیلومتر در پیرامون کویر رفت و آمد می کنند.شترهای دامداران بخش یزد و کرمان گهگاه در قائنات و فردوس در شرق و یا کاشان و قم در غرب کویر دیده می شوند،اما هرگز شتران سممنان و سبزوار نمی توانند به یزد و کرمان و برعکس رفت و آمد نمایند.این سفر دراز نیز به دلیل وجود داغ های ویژه روی شترها سرچشمه هیچ گونه آسیبی نبوده و دامداران هر بخش دارندگان اصلی شترها را شناخته و آنها را آگاه می سازند .تنها آسیبهای ناشی از دزدها،بیماری ها و حیوانات درنده است که قابل توجه بوده و باید مدنظر قرار گیرند.

 

۲-پرواربندی شتر:

پرواربندی شتر در ایران از کارهایی است که در روستاها و شهرهای پیرامون کویر در سال های گذشته آرام آرام رونق یافته است.بدین ترتیب که در بیشتر روستاها و شهرک های پیرامون کویر گروهی از پرواربندان و قصابان بومی همه ساله ها به خرید شماری شتر از گله داران اصلی پرداخته و پس از یک دوره پرواربندی آن ها را به فروش رسانیده و یا کشتار می نمایند.با توجه به توانایی های اثبات شده این دام در استفاده از مواد علوفه ای کم ارزش و افزایش وزن روزانه بسیار بالا،پرواربندی آن بسیار سودمند می باشد.این کار هر روزه در میان دامداران رونق بیشتری یافته و نظر به اینکه بر خلاف روش نگهداری گله های مادری که پیش تر گفته شده هیچ گونه آسیب یا خطری نیز پرواربندان را نمی ترساند،بنابراین همه ساله گروه های تازه ای نیز وارد این کار شده و برای یافتن شترهای قابل پروار به بخش های پرورش این حیوان می روند.افزایش این روند بدون این که کار مهمی در راستای افزایش شمار دام و بهبود روش های نگهداری گله های مادری صورت گیرد،این خطر را در بر دارد که آرام آرام دام های مادر نیز پروار و کشتار شده و نسل این دام در خطر نابودی قرار گیرد.پرواربندی ۵۰ نفر شتر یک کوهانه از دیدگاه نیروی انسانی ؛یک نفر مدیر،یک نفر مسئول تدارکات و دو نفر ساربان نیاز دارد.با استفاده از ۳۰۰ هکتار زمین های پیرامون کویر و نیم هکتار زمین برای ساخت تاسیسات ،در هر سال می توان سه دوره پرورش انجام داد.زندگی بهتر و آسان تر شهرنشینی موجب شده که مردم پرورش شترها را رها کنند.همین نوع زندگی و گرایش به تولیدات کشاورزی و دامپروری زودبازده و آسانتر ،موجب نابودی هزاران انسان در پی قحطی شده است.سال ۱۹۷۳ خشک ترین سال در ۵۰ سال گذشته بوده است.در این میان شتران تنها حیواناتی بودند که کمترین آسیب ها را دیده اند.این پدیده خود نشان دهنده اهمیت پرورش شتر در دامپروری می باشد.

آسیاب چکشی و تیغه ای
دستگاه یونجه خرد کن
http://bazaredam.ir/?p=2951
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.